Een van de vragen die ik het vaakst krijg is: welk conserveermiddel heb ik nou eigenlijk nodig? En ik snap die vraag helemaal, want in het begin kan het best verwarrend zijn. Er zijn zoveel verschillende soorten en je wilt natuurlijk dat je zelfgemaakte crème of lotion veilig blijft en niet gaat schimmelen of bederven.
Daarom leg ik in deze blog heel duidelijk uit welke conserveermiddelen er zijn, wanneer je welke nodig hebt en hoe je ze gebruikt. Na het lezen weet jij precies welk conserveermiddel bij jouw product past en kun je vol vertrouwen aan de slag 🌿
Waarom heb je een conserveermiddel nodig?
Misschien denk je: moet dat echt, zo'n conserveermiddel? Het klinkt zo chemisch en ik wil juist natuurlijke producten maken! Ik begrijp die gedachte helemaal. Maar hier komt het: zodra je water toevoegt aan je cosmetica zoals in een crème, lotion, shampoo of bodylotion, creëer je een perfecte omgeving voor bacteriën, schimmels en gisten om te groeien. En dat wil je echt niet op je huid smeren, geloof me!
Bacteriën, schimmels en gisten, wat zijn dat eigenlijk?
Laat ik even uitleggen wat er precies kan gebeuren in je zelfgemaakte product zonder conserveermiddel:
Bacteriën zijn kleine organismen die zich razendsnel kunnen vermenigvuldigen in vochtige omgevingen. Sommige bacteriën zijn onschuldig, maar andere kunnen huidinfecties, ontstekingen en irritaties veroorzaken. In een crème met water voelen ze zich helemaal thuis en kunnen ze zich binnen een paar dagen al enorm vermenigvuldigen.
Schimmels zijn ook micro-organismen die je niet wilt in je cosmetica. Je herkent ze vaak aan een vreemde geur of als je product verkleurt. Schimmels kunnen allergische reacties, jeuk en huiduitslag veroorzaken. Ze groeien vooral goed in producten met water en suikers.
Gisten lijken op schimmels en houden ook van vochtige, suikerhoudige omgevingen. Ze kunnen je product laten gisten (vandaar de naam), waardoor het gaat schuimen, ruiken of van textuur verandert.
Wat gebeurt er als een product bederfelijk is?
Als je een crème, lotion of ander product met water maakt zonder conserveermiddel, kan het binnen een paar dagen al beginnen te bederven. Je merkt dat misschien niet meteen, maar de bacteriën, schimmels en gisten zijn er wel degelijk. Soms zie je het wel: je product gaat ruiken, verkleuren, schiften of er verschijnen rare vlekjes of schimmelplekjes.
Maar het gevaarlijke is: soms zie je helemaal niets en groeit er van alles in je product zonder dat je het doorhebt. En dan smeer je het gewoon op je huid, met alle gevolgen van dien.
Wat doet een bedorven product met je huid?
Een bedorven product op je huid smeren kan flinke gevolgen hebben. Denk aan rode, geïrriteerde huid, jeuk, branderige plekjes, puistjes of zelfs infecties. Vooral als je een kwetsbare huid hebt, eczeem of andere huidproblemen, wil je echt geen bacteriën of schimmels op je huid brengen. Ook voor je ogen is het gevaarlijk, zeker als je bijvoorbeeld een oogcrème gebruikt die bedorven is.
Kortom: een conserveermiddel is geen luxe maar echt een must voor producten met water. Het beschermt je huid en zorgt ervoor dat je product veilig blijft en langer houdbaar is.
Wanneer heb je een conserveermiddel nodig in zelfgemaakte cosmetica?
Niet elk product heeft een conserveermiddel nodig. Hier een simpel overzicht:
- Producten MET water: Deze hebben altijd een conserveermiddel nodig. Denk aan crèmes, lotions, shampoos, conditioners, bodywash, gezichtstoners, scrubs met water erin, hydrogels.
- Producten ZONDER water: Deze hebben meestal geen conserveermiddel nodig. Zoals body butters, lippenbalsems, massageoliën, zeep (na de verzepingsreactie), pure oliën, balms.
Let op: ook als je een hydrolaat gebruikt in plaats van gewoon water, heb je een conserveermiddel nodig. Hydrolaten bevatten namelijk ook water! En producten met aloë vera gel of andere waterige ingrediënten hebben ook een conserveermiddel nodig.
Welk conserveermiddel past bij jouw zelfgemaakte product?
Belangrijk om te weten
Conserveermiddelen werken alleen goed binnen een bepaald pH-bereik. Controleer daarom altijd de pH van je product.
Meer weten? Lees ook mijn blogs: “pH-waarde aanpassen: hoe doe je dat en waarom?” en “Testen pH van een crème met een oliecomponent”.
Geogard 221
Geogard 221, ook bekend als Cosgard, is een breed inzetbaar conserveermiddel dat bestaat uit twee organische verbindingen: dehydroazijnzuur (DHA) en benzylalcohol. Het is goedgekeurd door Cosmos en Ecocert voor gebruik in natuurlijke cosmetica. Het is mild, betrouwbaar en een van de meest gebruikte conserveermiddelen in natuurlijke huidverzorging. Een veilige keuze voor beginners!
Voor welke producten?
Geogard 221 is geschikt voor:
-
Crèmes
-
Lotions
-
Shampoos
-
Conditioners
-
Andere emulsies
Het werkt binnen een pH-bereik van pH 2 tot 6,5.
Dosering
-
Gebruik 0,2–1,1% in het eindproduct
Waarom deze kiezen?
Geogard 221 is een goede keuze als:
-
je net begint met zelf cosmetica maken
-
je een betrouwbaar en breed inzetbaar conserveermiddel zoekt
-
je producten met water maakt
-
je een mild en betaalbaar conserveermiddel wilt
Gebruikstips
-
Toevoegen aan de afkoelfase bij een temperatuur onder de 45 °C
-
Goed doorroeren voor een gelijkmatige verdeling
-
Nauwkeurig afwegen met een goede weegschaal
-
Controleer altijd de pH van je product
Technische informatie Geogard 221 op een rijtje:
-
Oplosbaarheid: gedeeltelijk oplosbaar in water, oplosbaar in glycerine en alcohol
-
pH-stabiliteit: 2,0–6,5
-
Gebruiksniveau: 0,2–1,1%
-
INCI: Benzyl Alcohol, Dehydroacetic Acid, Aqua
Preservative Eco
Preservative Eco is een natuurlijk breedspectrum conserveermiddel, speciaal ontwikkeld voor natuurlijke en biologische cosmetica. Het bevat vier natuurlijke componenten: benzylalcohol, salicylzuur, glycerine en sorbinezuur. Deze moleculen komen allemaal van nature voor in planten zoals dennenhars, lijsterbessen en wilgenbast. Deze slimme combinatie van ingrediënten zorgt samen voor goede bescherming tegen bacteriën, schimmels en gisten. En het mooie is: het is goedgekeurd door Ecocert en COSMOS!
Let op:
Preservative Eco is niet geschikt voor producten voor kinderen onder de 3 jaar vanwege het salicylzuur.
Voor welke producten?
Preservative Eco is geschikt voor:
-
Crèmes
-
Lotions
-
Gels
-
Shampoos
-
Andere waterige producten
Het werkt het beste binnen een pH-bereik van pH 3,5 tot 6.
Dosering
-
Gebruik 0,6–1%
-
Hoe meer water in je product, hoe hoger de dosering
Waarom deze kiezen?
Preservative Eco is een goede keuze als:
-
je zo natuurlijk mogelijk wilt werken
-
je biologische of natuurlijke cosmetica maakt
-
je een mild maar effectief conserveermiddel zoekt
Gebruikstips
-
Toevoegen tijdens de afkoelfase bij een temperatuur onder de 40 °C
-
Goed doorroeren voor een gelijkmatige verdeling
-
Controleer altijd de pH van je product
Technische informatie Preservative Eco op een rijtje:
-
Oplosbaarheid: gedeeltelijk oplosbaar in water
-
pH-stabiliteit: 3–8
-
Gebruiksniveau: 0,6–1%
-
INCI: Benzyl Alcohol, Salicylic Acid, Glycerin, Sorbic Acid
Dermosoft 1388 Eco
Dermosoft 1388 Eco is het mildste conserveermiddel dat er is. Het is gemaakt van plantaardige organische zuren, zoals levulinezuur en anijszuur, en zo zacht dat het zelfs geschikt is voor baby's en mensen met eczeem of allergieën. Deze natuurlijke ingrediënten bieden betrouwbare bescherming tegen bacteriën (zowel grampositieve als gramnegatieve) en schimmels. Goedgekeurd door Ecocert en COSMOS voor gebruik in natuurlijke cosmetica.
Dermosoft 1388 Eco werkt het beste in waterbasisproducten zonder olie-oplosbare ingrediënten. Bij emulsies (mengsel van olie en water) is de werking tegen gisten minder krachtig. Voor crèmes en lotions raden we daarom aan om Geogard 221 of Preservative Eco te gebruiken.
Voor welke producten?
Dermosoft 1388 Eco is geschikt voor:
-
Crèmes
-
Lotions
-
Gels
-
Shampoos
-
Conditioners
-
Bodywash
Het werkt binnen een pH-bereik van pH 3,5 tot 6.
Dosering
-
Gebruik 2–4%
-
Dit is hoger dan bij andere conserveermiddelen, maar daardoor extra mild
Waarom deze kiezen?
Dermosoft 1388 Eco is een goede keuze als:
-
je producten maakt voor een gevoelige huid
-
je cosmetica maakt voor baby’s of kinderen
-
je last hebt van allergieën of eczeem
-
je een zeer mild, natuurlijk conserveermiddel zoekt
Gebruikstips
-
Toevoegen tijdens de afkoelfase bij een temperatuur onder de 40 °C
-
Goed doorroeren voor een gelijkmatige verdeling
-
Controleer altijd de pH van je product
Technische informatie Dermosoft 1388 Eco op een rijtje:
-
Oplosbaarheid: wateroplosbaar
-
pH-stabiliteit: 3,5–6
-
Gebruiksniveau: 2–4%
-
INCI: Glycerin, Aqua, Sodium Levulinate, Sodium Anisate
Biokons Neo
Biokons Neo is een modern, natuurlijk conserveringssysteem gemaakt van plantaardige ingrediënten, en is volledig biologisch afbreekbaar. Het is gebaseerd op een synergetische mix van natuuridentieke geuralcoholen en natuurlijke propaandiol. Deze slimme combinatie zorgt niet alleen voor betrouwbare bescherming tegen bacteriën, schimmels en gisten, maar verzorgt ook je huid! De propaandiol werkt hydraterend en verbetert het gevoel van je product op de huid.
Handig om te weten: Biokons Neo is niet volledig wateroplosbaar. Maak je een waterig product zoals een toner? Meng het dan eerst met alcohol of Solubol.
Voor welke producten?
Biokons is geschikt voor:
-
Crèmes
-
Lotions
-
Gels
-
Andere emulsies
Het werkt het beste binnen een pH-bereik van pH 3 tot 10.
Dosering
-
Gebruik 0,5–2%, afhankelijk van het product en de hoeveelheid water
Waarom deze kiezen?
Biokons is een goede keuze als:
-
je een betrouwbaar en eenvoudig conserveermiddel zoekt
-
je natuurlijke formuleringen maakt
-
je een conserveermiddel zonder sterke geur wilt
Gebruikstips
-
Toevoegen aan de afkoelfase bij een temperatuur onder de 45 °C
-
Goed doorroeren voor een gelijkmatige verdeling
-
Controleer en corrigeer indien nodig de pH
-
Bij een te hoge pH kun je deze verlagen met melkzuur
Technische informatie Biokons Neo op een rijtje:
-
Oplosbaarheid: in alcohol en beperkt in water
-
pH-stabiliteit: 3–10
-
Gebruiksniveau: 0,5–2%
-
INCI: Propanediol, Phenethyl Alcohol, Undecyl Alcohol, Tocopherol
Leucidal SF complete
Leucidal SF Complete is een heel bijzonder conserveermiddel! Het is 100% natuurlijk, gemaakt door fermentatie van radijswortel en wateroplosbaar. Je kunt het gebruiken als mild conserveermiddel, maar het werkt ook fantastisch als booster die de werking van andere conserveermiddelen versterkt. Goedgekeurd door Ecocert en COSMOS voor natuurlijke cosmetica..
Waarom soms combineren?
Leucidal SF complete werkt vooral goed tegen bacteriën, maar is van nature iets minder sterk tegen schimmels en gisten. Bij producten met veel water, een langere bewaartijd of wanneer je maximale zekerheid wilt, kan het daarom prettig zijn om Leucidal SF te combineren met een ander conserveermiddel. Zo versterk je de conservering en verklein je de kans op bederf.
Voor welke producten?
Leucidal SF complete is geschikt voor:
-
Crèmes
-
Lotions
-
Gels
-
Andere emulsies
Het werkt binnen een pH-bereik van pH 3 tot 8.
Dosering
-
2–4% bij gebruik als enige conserveermiddel
-
Lager percentage mogelijk in combinatie met een ander conserveermiddel
Waarom deze kiezen?
Leucidal SF complete is een goede keuze als:
-
je 100% natuurlijke cosmetica wilt maken
-
je bereid bent extra hygiënisch te werken
-
je een conserveermiddel zoekt dat je kunt combineren met andere systemen
Gebruikstips
-
Toevoegen aan de afkoelfase bij een temperatuur onder de 40 °C
-
Goed doorroeren voor een gelijkmatige verdeling
-
Werk altijd zeer hygiënisch (dit geldt voor alle conserveermiddelen, maar is hier extra belangrijk)
-
Gebruik schone, gedesinfecteerde materialen
-
Bewaar producten bij voorkeur koel
-
Combineer bij twijfel met een ander conserveermiddel voor extra zekerheid, vooral bij producten met veel water.
Technische informatie Leucidal SF op een rijtje:
-
Oplosbaarheid: wateroplosbaar
-
pH-stabiliteit: 3–8
-
Gebruiksniveau: 2–4%
-
INCI: Lactobacillus Ferment & Lactobacillus & Cocos Nucifera (Coconut) Fruit Extract
Antioxidanten in zelfgemaakte cosmetica: waarom zijn ze belangrijk?
Naast conserveermiddelen zijn er ook antioxidanten. Die werken anders dan conserveermiddelen, maar zijn ook heel belangrijk! Laat me uitleggen wat antioxidanten precies zijn en waarom je ze nodig hebt.
Wat zijn antioxidanten eigenlijk?
Antioxidanten zijn stoffen die oxidatie tegengaan. Oxidatie is een chemisch proces waarbij ingrediënten reageren met zuurstof uit de lucht. Je kent het vast wel: een appel die bruin wordt als je hem hebt aangesneden, of boter die ranzig wordt als die te lang in de koelkast ligt. Dat is oxidatie!
In cosmetica gebeurt hetzelfde met oliën en boters. Als ze in contact komen met zuurstof, licht en warmte, kunnen ze oxideren. Dan krijgen ze een vieze, ranzige geur en verliezen ze hun goede eigenschappen. De waardevolle vetzuren en vitamines in de olie breken af en je product wordt minder effectief. Bovendien kan een geoxideerde olie je huid irriteren.
Antioxidanten voorkomen of vertragen dit proces. Ze beschermen de oliën en boters in je product, zodat ze fris blijven en hun werking behouden.
Het verschil tussen conserveermiddelen en antioxidanten
Dit is belangrijk om te begrijpen: conserveermiddelen en antioxidanten doen allebei iets anders!
Conserveermiddelen beschermen tegen bacteriën, schimmels en gisten. Ze zorgen ervoor dat er geen micro-organismen in je product gaan groeien die gevaarlijk zijn voor je huid.
Antioxidanten beschermen tegen oxidatie van oliën en boters. Ze zorgen ervoor dat je oliën niet ranzig worden en hun goede eigenschappen behouden.
Je hebt ze allebei nodig voor een goed beschermd product! Een conserveermiddel alleen is niet genoeg als je oliën in je product zitten, want die kunnen nog steeds oxideren en ranzig worden. En een antioxidant alleen is ook niet genoeg, want die beschermt niet tegen bacteriën en schimmels.
Vitamine E (tocoferol)
Vitamine E is de meest gebruikte antioxidant in cosmetica. Het is een natuurlijke stof die voorkomt in plantaardige oliën. Vitamine E beschermt oliën en boters tegen oxidatie en houdt ze fris. Ook heeft vitamine E een verzorgende werking voor je huid!
Je gebruikt 0,1 tot 0,5 procent vitamine E in producten met oliën en boters. Dus bij 100 gram product voeg je 0,1 tot 0,5 gram vitamine E toe. Voor producten die veel olie bevatten of die je lang wilt bewaren, kun je de hogere dosering gebruiken.
Rozemarijn antioxidant
Rozemarijn antioxidant is een natuurlijk extract uit rozemarijn en heeft een sterke antioxiderende werking. Het beschermt oliën net als vitamine E tegen oxidatie. Sommige mensen kiezen liever voor rozemarijn antioxidant omdat het nog natuurlijker is en soms zelfs beter werkt dan vitamine E.
Je gebruikt 0,02 tot 0,1 procent rozemarijn antioxidant in je product. Dat is dus minder dan vitamine E, omdat het zo krachtig is!
Wanneer toevoegen?
Voeg antioxidanten toe bij een lagere temperatuur, rond de 40 graden of lager. Ze zijn namelijk gevoelig voor hitte en kunnen hun werking verliezen als je ze te heet maakt. Voeg ze dus toe als je product al flink is afgekoeld, maar nog wel vloeibaar genoeg is om goed te roeren.
Bij producten zonder water, zoals body butters en balsems, voeg je de antioxidant toe nadat je de oliën en boters hebt gesmolten en ze een beetje zijn afgekoeld.
Dosering
Houd je altijd aan de aanbevolen dosering! Te weinig antioxidant betekent dat je oliën niet goed beschermd zijn. Te veel heeft geen zin, want meer helpt niet beter. Het is gewoon verspilling van je ingrediënten.
Waarom belangrijk naast conservering?
Conserveermiddelen beschermen tegen bacteriën, schimmels en gisten. Antioxidanten beschermen tegen oxidatie van oliën. Je hebt ze allebei nodig voor een goed beschermd product!
Een conserveermiddel zorgt dat je crème niet gaat schimmelen, een antioxidant zorgt dat de oliën fris blijven en niet ranzig worden. Samen zorgen ze ervoor dat je product optimaal beschermd is en langer goed blijft.
Stel je voor: je maakt een prachtige gezichtscrème met waardevolle oliën zoals argan olie of rozenbottelolie. Je voegt een conserveermiddel toe, dus er groeien geen bacteriën of schimmels in. Maar na een paar weken ruikt je crème toch vies en ranzig. Dat komt omdat de oliën zijn geoxideerd! Als je een antioxidant had toegevoegd, was dat niet gebeurd en had je crème veel langer fris en effectief gebleven.
Mijn persoonlijke tips voor het kiezen van het juiste conserveermiddel
Begin met Geogard 221
Als je net begint met het maken van cosmetica, raad ik je aan om te starten met Geogard 221. Dit is het meest betrouwbare en makkelijkste conserveermiddel voor beginners. Je kunt er bijna niet mee fout gaan en het werkt in bijna alle producten met water.
Let op de pH van je product
Elk conserveermiddel werkt het beste binnen een bepaalde pH waarde. De meeste conserveermiddelen werken goed tussen pH 4 en 6, wat ook perfect is voor je huid. Als je zeker wilt zijn, kun je pH strips gebruiken om de pH van je product te meten. Die heb ik ook in mijn webshop!
Gebruik altijd de juiste dosering
Te weinig conserveermiddel betekent dat je product niet goed beschermd is. Te veel kan irritatie veroorzaken. Houd je daarom altijd aan de aanbevolen dosering. Ik weet het, het is soms verleidelijk om er wat meer in te gooien voor de zekerheid, maar dat is echt niet nodig en ook niet verstandig!
Werk hygiënisch
Een conserveermiddel is geen wondermiddel! Het werkt het beste als je ook hygiënisch werkt. Gebruik schone, gedesinfecteerde materialen en potjes. Was je handen goed voordat je begint. Werk op een schone plek. Zo geef je bacteriën en schimmels geen kans om überhaupt in je product te komen.
Bewaar je producten goed
Ook met een conserveermiddel is het belangrijk om je zelfgemaakte cosmetica goed te bewaren. Gebruik schone potjes en flesjes met een goede sluiting. Bewaar je producten op een koele, droge plek, uit de zon. Gebruik bij voorkeur een pompje of spatel om je crème uit het potje te halen, zo voorkom je dat er bacteriën van je vingers in komen.
Test altijd eerst
Maak eerst een kleine hoeveelheid van je product om te testen of alles goed gaat. Zo voorkom je dat je veel ingrediënten verspilt als het niet helemaal lukt. Als je product goed is gelukt en je hebt het een paar weken gebruikt zonder problemen, dan weet je dat je recept klopt!
Veelgestelde vragen over conserveermiddelen in zelfgemaakte cosmetica
Kan ik ook vitamine E gebruiken als conserveermiddel?
Dit is een vraag die ik heel vaak krijg! Vitamine E is een antioxidant, geen conserveermiddel. Het beschermt oliën tegen ranzig worden, maar het werkt niet tegen bacteriën, schimmels en gisten in producten met water. Voor producten zonder water zoals bodybutters is vitamine E prima om ranzigheid tegen te gaan, maar voor crèmes en lotions heb je echt een conserveermiddel nodig.
Kan ik geen alcohol gebruiken in plaats van een conserveermiddel?
Alcohol heeft wel een conserverende werking, maar alleen in hele hoge concentraties (boven de 20 procent). Dat is veel te veel voor een crème of lotion en zou je huid uitdrogen. Voor toners en sprays kun je alcohol gebruiken, maar ook dan heb je vaak nog een extra conserveermiddel nodig voor optimale bescherming.
Hoe lang is mijn product houdbaar met een conserveermiddel?
Met een goed conserveermiddel en hygiënisch werken is je product ongeveer 3 tot 6 maanden houdbaar. Dat hangt af van de ingrediënten en hoe je het bewaart. Schrijf altijd de maakdatum op je potje, dan weet je precies hoe lang je het al hebt! Als je product er vreemd uit gaat zien, ruiken of aanvoelen, gooi het dan weg, ook al is de houdbaarheidsdatum nog niet verstreken.
Kan ik verschillende conserveermiddelen combineren?
Ja, dat kan! Sommige conserveermiddelen werken zelfs beter samen. Leucidal SF is bijvoorbeeld een booster die de werking van andere conserveermiddelen versterkt. Als je combineert, kun je vaak met een lager percentage toe van elk conserveermiddel. Maar let op: tel de percentages bij elkaar op en zorg dat je niet te veel gebruikt.
Moet ik ook een conserveermiddel gebruiken in zeep?
Nee, in zeep na de verzepingsreactie heb je geen conserveermiddel nodig. De hoge pH van zeep (rond de 9 tot 10) zorgt ervoor dat bacteriën en schimmels niet kunnen groeien. Wel moet je zeep goed laten drogen en bewaren op een droge plek.
Aan de slag met je eerste geconserveerde product!
Nu weet je precies welk conserveermiddel je nodig hebt voor je zelfgemaakte cosmetica. Spannend hè, om te beginnen! Mijn advies: start met een eenvoudige basiscrème en gebruik Geogard 221 als conserveermiddel. Volg het recept nauwkeurig, werk hygiënisch en geniet van het proces.
In onze webshop vind je alle conserveermiddelen die ik heb genoemd, plus duidelijke instructies bij elk product.
Loop je ergens tegenaan of heb je een vraag? Mail me gerust via info@diycosmetics.nl — ik help je met liefde verder 💚
Geschreven door Gaby van Diy Cosmetics 🌿
Ik deel graag mijn liefde voor natuurlijke, plantaardige huidverzorging en geef tips om je eigen cosmetica te maken.
© 2026 Diy Cosmetics, alle rechten voorbehouden.
